Rechte Schusterkanaal

Het Rechte Schusterkanaal is een van Haarlem’s best bewaarde geheimen: een smal, kronkelend grachtje dat zich als een vergeten ader door de stad slingert, omzoomd door historische pakhuizen, verborgen tuintjes en de karakteristieke gevels van de Schusterbuurt. Wat het bijzonder maakt, is dat dit kanaal nog steeds werkt zoals in de 17e eeuw: het is een binnenhaven waar traditionele schuiten (platte boten) tot op de dag van vandaag worden gebruikt voor het vervoer van goederen tussen Haarlem en Amsterdam. Je ziet hier geen toeristische rondvaartboten, maar echte werkboten die kolen, hout of bouwmaterialen vervoeren — een levend stuk industriële geschiedenis midden in de stad. Daarnaast is het kanaal een oase van rust: geen terrassen, geen drukte, alleen het gekabbel van het water, het gekraak van houten boten en af en toe een meeuw die neerstrijkt op een pakhuisdak. Voor wie de echte Haarlem wil zien — niet de ansichtkaartversie, maar de stad die nog steeds leeft van water, handel en ambacht — is dit de plek.

Om er te komen, loop je vanaf het Grote Markt (of Bakenessergracht) in zuidelijke richting via de Grote Houtstraat, waar je na 300 meter het kanaal ziet liggen, geflankeerd door de Schusterkerk (een 15e-eeuwse kerk met een toren die je niet mag missen). Het kanaal begint officieel bij de Schusterbrug (een smalle, houten ophaalbrug die nog steeds handmatig bediend wordt) en loopt door tot aan de Spui, waar het uitmondt in de Hofvijver. De beste manier om het kanaal te ervaren is niet vanaf de kant, maar op het water: je kunt een traditionele schuit huren bij Botenverhuur De Zwerver (aan de Bakenessergracht, 5 minuten lopen) voor €25 per uur (incl. roeispanen en een basispakket reddingsvesten). Reserveren is verplicht in het weekend — bel 023-5324567 voor een tijdslot. Let op: het kanaal is smal (3-4 meter breed) en heeft lage doorvaarthoogtes (1,8m onder de bruggen), dus alleen ervaren roeiers of mensen met een platte boot (max. 2,5m breed) moeten het proberen. Zwemmen is strikt verboden (het water is diep, maar sterk vervuild door historische lozingen en moderne afval), en er zijn geen lifeguards. Voor wandelaars: het noordelijke deel (tussen Schusterbrug en Nieuwe Gracht) is het mooist, met de beste foto’s bij pakhuis ’t Vliegend Paard (een 16e-eeuws gebouw met een uithangbord dat al 300 jaar niet vernieuwd is).

Het beste moment om het kanaal te bezoeken is vroeg in de ochtend (7-9 uur), wanneer de werkboten vertrekken en het licht zacht is over het water. In de herfst (september-oktober) zijn de kleuren van de omringende bomen weerspiegeld in het water, en in de lente (april-mei) bloeien de magnolia’s in de tuin achter pakhuis De Drie Ringen (zichtbaar vanaf het water). Vermijd woensdagmiddagen (dan is het kanaal vaak afgesloten voor onderhoud aan de bruggen) en zaterdag na 14:00 uur (dan wordt het druk met dagjesmensen die per ongeluk hier terechtkomen). Als je het kanaal bij avondlicht wil zien, ga dan op een doordeweekse dag in juli/augustus — dan blijven de pakhuizen verlicht tot 22:00 uur, en het water krijgt een gouden gloed. Breng een verrekijker mee: vanaf de Schusterbrug kun je de Hofvijver zien, waar soms zeldzame watervogels (zoals de dwergstern) neerstrijken.