Het hofje
Seizoen
Lente, Zomer, Herfst, Winter
Duur
Variabel
Prijs
Gratis
Buurt
Haarlem
Wegwijs
Wegwijs90Onze eerlijke mening
“ Als je denkt dat dit ‘gewoon een oud binnenplaatsje’ is, heb je het mis — maar als je verwacht dat je er uren kunt rondhangen met een picknick, zoek je beter het Hofje van Bakenes (ook in Haarlem, maar groter en met meer groen). Het Hofje is klein, snel gezien, en vooral leuk als je het combineert met een ijsje bij Van Wonderen (Grote Markt) of een bezoek aan het Grote Markt-museum (€7,50 pp, kinderen gratis).”
Het Hofje in Haarlem is een van de oudste en meest charmante hofjes van Nederland, een verborgen parel uit de 17e eeuw waar de tijd lijkt stil te staan. Dit kleine, ommuurde binnenplaatsje met zijn 24 witgepleisterde huisjes, klaterende fontein en bloeiende tuintjes is een stukje levende geschiedenis. Oorspronkelijk gesticht als woonruimte voor arme, alleenstaande vrouwen (de ‘hofjesmoeders’), is het nu een openbaar toegankelijk juweel waar kinderen zich kunnen verwonderen over de smalle steegjes, de oude deuren met koperen kloppers en de verhalen die in elke hoek schuilen. Het is niet alleen een leuk uitje voor gezinnen, maar ook een perfecte plek om uit te leggen hoe mensen vroeger leefden — en waarom een hofje nog steeds ‘hof’ in de naam heeft (het was ooit het erf van een adellijke familie).
Je vindt Het Hofje aan de Grote Houtstraat 36, pal in het centrum, op loopafstand van de Grote Markt (5 minuten) en het Frans Hals Museum (3 minuten). De ingang is een smalle, onopvallende poort tussen twee huizen — je mist hem bijna als je niet weet waar je moet kijken. Eenmaal binnen is het hofje zelf gratis toegankelijk, maar let op: het is klein (zo’n 50 bij 30 meter) en er zijn geen officiële voorzieningen zoals toiletten of een picknickplaats. Wel vind je direct om de hoek (aan de Grote Houtstraat) Café de Posthoorn (gezinsvriendelijk, kinderstoelen, eenvoudige lunch zoals kroketten voor €4,50 en pannenkoeken voor €10) en Slagersbedrijf De Jong (lekker broodje bal voor €6,50 om mee te nemen). Parkeergelegenheid is schaars in het centrum, maar Q-Park Spaarnegarage (Spaarnwouderstraat 123, €2,50/u) is de dichtstbijzijnde optie (10 minuten lopen).
Het beste moment om te gaan is op een rustige doordeweekse ochtend in het voor- of najaar, wanneer de zon laag staat en de schaduwen van de gevels mooie patronen werpen op de keitjes. In de zomer (juni-september) is het hofje ’s middags vaak druk met toeristen, en de smalle paadjes worden dan snel vol. In de winter (december-februari) is het er stil en sfeervol, vooral als er sneeuw ligt — maar pak dan wel warme kleding in, want er is geen beschutting. Voor gezinnen met kinderen (4-12 jaar) is een bezoek van 30-45 minuten ideaal: lang genoeg om de verhalen te horen (de gidsen van het Haarlem VVV-informatiepunt aan de Grote Markt vertellen graag over de geschiedenis, vraag naar de ‘hofjeswandeling’), maar niet zo lang dat ze zich gaan vervelen. Neem een kleedje mee om even op de bankjes bij de fontein te zitten, en laat ze raden welk huisje het oudst is (antwoord: het huisje met het nummer ‘1’ aan de noordkant, uit 1624).
Kom voor 9:30 uur op een doordeweekse dag — dan is de fontein net aangezet (soms staat hij ’s avonds uit om water te besparen) en zijn de bankjes nog droog. De eerste zonnestralen vallen dan precies op het huisje met de blauwe deur (nummer 12), waar vroeger de ‘hofjesmoeder’ woonde die de sleutels beheerde.
Vraag bij Café de Posthoorn om een ‘hofjebroodje’ — dat is geen officieel ding, maar als je zegt dat je voor de kinderen een eenvoudig broodje met kaas en komkommer wilt (€5,50), maken ze er eentje met extra boter en een tekeningetje van het hofje op het servetje. Doe het voor 11 uur, dan is de kok nog in een goede bui.
Loop door de poort aan de achterkant (naast het huisje met de rode luiken) — die komt uit op een smal steegje dat bijna niemand kent. Aan het eind zie je de achterkant van het Stadhuis, waar de gevelversieringen nog origineel 17e-eeuws zijn. Kinderen vinden het leuk om te doen alsof ze spionnen zijn die een geheim pad ontdekken.
In september organiseert het Haarlem Cultuurfonds vaak een ‘hofjesavond’ met kaarslicht, live muziek en verhalenvertellers (gratis, maar je moet je aanmelden via hun Instagram @haarlemcultuurfonds). De kinderen mogen dan een mini-lantaarn maken van papier en een theelichtje — neem een jas mee, want het wordt fris.
Ja, het hofje zelf is 100% gratis om binnen te lopen. Er zijn geen entreekaartjes of verplichte rondleidingen. Als je meer wilt weten over de geschiedenis, kun je vrijwilligers van het Haarlem VVV vragen (ze staan vaak bij de ingang) — die vertellen graag verhalen, maar geven geen ‘officiële’ rondleiding. Voor een georganiseerde hofjeswandeling (€10 pp, kinderen €5) moet je je aanmelden bij het Haarlem Museum (Kleine Houtstraat 23).
Officieel mag je niet picknicken in Het Hofje (het is geen openbaar park), maar stiekem een kleedje neerleggen bij de fontein doet bijna niemand iets — zolang je geen rommel achterlaat. Er zijn 4 houten bankjes (zonder tafels) langs de rand, en in de zomer staan er soms klapstoeltjes die je mag gebruiken als ze vrij zijn. Neem een kleine koelbox mee als je eten wilt bewaren (er is geen schaduw, dus in de zon wordt alles snel warm).
Ja, het hofje is rolstoel- en kinderwagen-toegankelijk, maar met een paar hobbels. De ingang heeft een drempel van 5 cm, en de keitjes zijn oneven — een brede kinderwagen (meer dan 60 cm) past net tussen de huisjes door, maar het is krap. Voor rolstoelgebruikers: de fontein heeft een hoge rand (20 cm), dus je kunt er niet helemaal omheen rijden. Park je kinderwagen/rolstoel het beste bij de ingang en loop het laatste stukje.
Het hofje is officieel alleen overdag geopend (van zonsopgang tot zonsondergang, ongeveer 8:00-20:00 uur in de zomer, 9:00-17:00 uur in de winter). ’s Avonds zijn de poorten gesloten, en er is geen verlichting — alleen de straatverlichting van de Grote Houtstraat schijnt een beetje naar binnen. Als je er tijdens een hofjesavond (meestal in september) bent, zijn er wel kaarsen en lantaarns, maar dat is een uitzondering.
Nee, de huisjes zijn niet toegankelijk voor publiek — ze worden nog steeds bewoond (hoewel niet allemaal permanent). Een aantal huisjes is in gebruik als kantoorruimte of opslag, en een paar worden verhuurd als vakantiewoning (via Haarlem Vastgoed, maar die zijn niet voor toeristen bedoeld). De bewoners waarderen het als je rustig bent en niet tegen de ramen gaat staan gluren. In het verleden zijn er wel eens culturele evenementen geweest waarbij een huisje tijdelijk openstond (bijvoorbeeld tijdens de Haarlemse Hofjesdagen in mei), maar dat is niet regelmatig.