
Het dorp dat de tijd stilhoudt. Spaarndam heeft de oudste schutsluis van Europa, een actieve palingrokerij en de rust die je bij Haarlem niet verwacht.
Onze kijk op deze plek
“ Spaarndam is het soort dorp waar je je afvraagt hoe het hier nog steeds zo rustig kan zijn, terwijl het tussen Haarlem en Amsterdam ingeklemd ligt. Het is een dubbeldorp: Spaarndam-West, het historische deel met de oudste schutsluis van Europa (ja, echt), en Spaarndam-Oost, de nieuwbouwwijk waar de meeste inwoners wonen. De Westkolk, een voormalig havengebied, is nu een plek waar je op zomeravonden nog steeds vissers ziet die hun vangst roken in de enige palingrokerij van de regio. De sfeer is die van een dorp dat zich niet laat opjagen door de stad, maar wel handig gebruikmaakt van de forensenverbindingen. Toch is Spaarndam geen museum. Het is een plek waar je op zaterdagochtend nog steeds de bakker tegenkomt die je bij naam kent, maar waar je ook de hippe koffietent vindt die door Haarlemmers wordt bezocht. De grens tussen oud en nieuw loopt letterlijk door het dorp: aan de ene kant de 13e-eeuwse Kolksluis, aan de andere kant de moderne woonwijken uit de jaren '70. Het is geen buurt voor wie op zoek is naar bruisend stadsleven, maar wel voor wie een stukje Haarlem wil waar de tijd iets langzamer tikt—al is het maar voor even. Een tip: loop eens langs de IJdijk en kijk naar de schepen die door de Grote Sluis varen. Het is een van de weinige plekken in de regio waar je nog echt voelt hoe belangrijk water altijd is geweest voor deze streek. En als je geluk hebt, ruik je de geur van gerookte paling—een herinnering aan hoe Spaarndam vroeger leefde.”
Spaarndam ontstond rond een dam bij de monding van het Spaarne in het IJ, aangelegd door graaf Floris V omstreeks 1285. De Kolksluis (gereed ca. 1280) is de oudste nog dienstdoende schutsluis van Europa. Het dorp leefde van tol, scheepvaart en palingvisserij. Het verhaal van 'het jongetje met de vinger in de dijk' is geen Nederlands volksverhaal maar een Amerikaans literair verzinsel — schrijfster Mary Mapes Dodge (1831–1905), die Nederland nooit bezocht, publiceerde het in 1865. Frans Hals trouwde hier in 1617.
Typisch Hollands dijkdorp met bebouwing langs het Spaarne. De hervormde kerk (1627) is een van de eerste protestantse kerken van de Republiek. De forten Benoorden en Bezuiden Spaarndam zijn onderdeel van de Stelling van Amsterdam (UNESCO Werelderfgoed). Het bronzen jongetje-met-de-vinger-in-de-dijk (1950, Gra Rueb) staat op de Woerdersluis.
Neem de fiets vanuit Haarlem: 25 minuten langs het Spaarne, en je bent in een dorp dat aanvoelt of het honderd jaar achterloopt. Bedoeld als compliment.
De oudste nog dienstdoende schutsluis van Europa. Loop over de IJdijk en zie de schepen er doorheen varen — alsof de tijd heeft stilgestaan.
De enige actieve palingrokerij van de regio, aan het Spaarne. Gerookte paling ter plekke proeven — en mee naar huis nemen.
Geplaatst in 1950 om Amerikaanse toeristen te bedienen (het verhaal is een Amerikaans verzinsel van Mary Mapes Dodge uit 1865). Grappig als je de context kent.
Nieuwe plekken, events en veranderingen — wekelijks in je inbox.
1 plekken gevonden
Het dorp dat de tijd stilhoudt. Tien minuten van Haarlem, een andere wereld — maar er zijn geen treinen, dus pak de fiets.
Laatst bijgewerkt:
Auteur/Redactie: Redactie Wegwijs Haarlem
Canonieke URL: https://wegwijshaarlem.nl/buurten/spaarndam
Weekmarkt Zomerkade zijn de favorieten van locals in Spaarndam. Bij Weekmarkt Zomerkade: De viskraam is excellent — vraag naar de vangst van de dag.
Voor eten in Spaarndam: Weekmarkt Zomerkade. Bij Weekmarkt Zomerkade: Vrijdagochtend voor de verste vis en groenten. De echte parels zitten niet op de drukste straten.
Dit weten de locals over Spaarndam: Weekmarkt Zomerkade: De viskraam is excellent — vraag naar de vangst van de dag. Deze tips staan niet op Google.
Spaarndam onderscheidt zich door de unieke sfeer en plekken als Weekmarkt Zomerkade. Bij Weekmarkt Zomerkade: Hier kennen de kopers hun groenteboer bij naam — dat merk je.
De Kolksluis (gereed ca. 1280) is de oudste nog dienstdoende schutsluis van Europa. Aangelegd door graaf Floris V omstreeks 1285, functioneert ze tot op de dag van vandaag.
Nee — het is een Amerikaans literair verzinsel. Schrijfster Mary Mapes Dodge (1831–1905), die Nederland nooit heeft bezocht, publiceerde het verhaal in 1865 in het kinderboek 'Hans Brinker or The Silver Skates'. Het bronzen beeld (1950) werd geplaatst om Amerikaanse toeristen te bedienen.
Frans Hals trouwde in 1617 in Spaarndam. Waterbouwkundige Nicolaus Cruquius (1678–1754) ligt begraven in de Oude Kerk. De forten bij Spaarndam zijn onderdeel van de Stelling van Amsterdam, UNESCO Werelderfgoed.